Hôm nay đọc 1 bài viết của anh Phước, chợt nghĩ đã biết bao lần định viết về đề tài này rồi lại thôi như biết bao nhiêu dự định mình đã từng nghĩ trước đó. Diễn đàn mình có người lớn có, người nhỏ có và cũng có nhiều các em học sinh, sinh viên do vậy tôi xin đăng bài viết của anh Phước để một người xem qua.

Tuổi Teen Không Bao Giờ Có Thật
- Nhìn ngón chân cái -

Đối với người khỏe mạnh và lành lặn, tuổi teen không bao giờ có thật.

Tôi cùng vợ ngày nọ đến một siêu thị điện máy trên đường Cách Mạng Tháng Tám, Quận 3, Tp Hồ Chí Minh. Vừa tắp xe vào lề đường, tôi thấy một cặp vợ chồng trẻ cũng vừa ào xe lên lề như để tranh chỗ với tôi. Người chồng trẻ măng, cao gầy, trắng trẻo, đeo kính trắng, miệng ngậm tăm chắc vừa ăn sáng xong ở đâu đó, nhảy xuống xe, đi nhanh đến cầu thang máy cuốn (escalator) nhảy hai bậc một rồi đứng áng ngữ trên đầu thang, ngây người cứng đơ như phỗng chỉ khác là đầu có quay qua quay lại như để xác định vị trí hàng khuyến mãi nào đấy; để người vợ trẻ măng, cao gầy, trắng trẻo tương tự – nhưng không ngậm tăm – cáng đáng việc gởi xe. Và hai vợ chồng “nhiễm hội chứng teen” này có một thiên thần tuyệt đẹp mà người vợ đã vô tư đặt xuống đất để chạy xe vào bãi. Cậu bé thiên thần chập chững tiến đến bậc cầu thang máy và được thang cuốn lên. Tôi hét lên kêu anh chồng: “Coi chừng em bé kìa!”. Anh ta nhìn xuống đứa con đang từ từ lên cao đến với Bố thân thương, nhe răng cười điệu nghệ không làm rơi chiếc tăm xỉa răng, rồi tiếp tục nhìn quanh định vị hàng hóa. Tôi hét bảo vợ tôi chạy nhanh lên cầu thang bế kịp thiên thần lên trước khi thiên thần bị máy cuốn kẹt hoặc té lăn từ trên bậc thang cao trước khi lên được với phỗng. Thấy vợ tôi bế bé trai đến, y nhe răng cười với con, đợi vợ y lên đến nơi rồi mắng sao không biết trông con. Người vợ vừa nhận lại đứa con vừa rống họng đốp chát như chùm nho uất hận của John Steinbeck (The Grapes of Wrath). Không một lời cảm ơn nào được nghe thấy giữa người và chuột cũng của John Steinbeck (Of Mice and Men).

Trên thế giới chỉ có hai lớp người có thể bị bắt gặp khi đứng – hoặc ngồi – cúi nhìn ngón chân cái của mình: người già không còn minh mẫn và bịnh nhân tâm thần.

Trong tuyển tập 100 bài thập-tứ-hàng-thi tức bài sonnet mười-bốn-dòng-thơ của William Shakespeare, bài The Seven Ages of Men (Bảy Giai Đoạn Của Đời Người) vào những năm 1980 tôi hay dùng làm bài tập đánh đố các sinh viên của tôi cho ra những từ tiếng Anh thích hợp gọi tên mỗi một giai đoạn, tôi người giảng viên 24 tuổi đã triết l‎ý với học trò rằng chỉ có giai đoạn thứ bảy tức lão niên mới có thể là giai đoạn duy nhất có thật, giai đoạn mà người ta tự thấy mình đúng là đã quá già, đang trong giai đoạn cuối chu kỳ sinh lão để bước qua ranh giới bịnh tử mong manh, sự lao tới trước đã bị triệt tiêu, và tầm nhìn xa càng lúc càng bị giới hạn đến khi nó chú mục vào nơi bàn chân đang đặt để lên trên.

Mỗi sáng khi thức giấc và mở mắt, người ta thấy ngay nóc mùng, bốn bức tường, cửa phòng vệ sinh, cửa tủ, cửa ra vào – những khoảng cách từ 1m trở lên, tùy diện tích căn phòng. Khi bước chân ra khỏi nhà, người ta thấy xa hơn: từ đầu đường góc phố cách đó mười mét hay trăm mét, đến chiếc máy bay cách ngàn cây số trên đầu. Đó là người khỏe mạnh và lành lặn: luôn nhìn ra xa, thấy cảnh xa, và chạy nhanh đến đích đàng xa – để khỏi trể giờ học hay làm việc.

Lao tới trước chính là hành động duy nhất đúng của cuộc sống đích thực. Thời xửa thời xưa, chúng tôi ai cũng y như nhau vì theo lẽ tự nhiên: nhìn tới trước, và bắt chước để trở nên đĩnh đạc, đường hoàng, nghiêm túc, trách nhiệm. Bước chân vào trung học là nhìn thấy ngay viễn cảnh của 7 năm trước mắt (từ lớp đệ thất đến lớp đệ nhất tức tức từ lớp 6 đến lớp 12) với các anh chị học lớp 12 đĩnh đạc, đường hoàng, nghiêm túc, trách nhiệm, và thấy luôn cả kỳ thi Tú Tài quan trọng, cam go, cao cấp, học mười hai môn là thi đủ mười hai môn, với cả sinh ngữ (ngoại ngữ 1 và 2, thường là Anh Văn và Pháp Văn) nhưng không chút căng thẳng, nhờ luôn sống khỏe mạnh lành lặn: luôn nhìn phía trước, thấy cảnh ở xa và chuẩn bị hành trang dấn bước lao đến nơi xa ấy. Nhờ vậy, các cậu các cô bé lớp 6 ai cũng học tư cách đĩnh đạc, đường hoàng, nghiêm túc, trách nhiệm, của các anh chị lớp 9, còn các anh chị lớp 9 ngắm nghía các anh chị lớp 12, những người trước đó khi bước chân vào lớp 10 đã nhìn thấy ngay viễn cảnh có các anh chị sinh viên đại học miệt mài học tập, tư cách đĩnh đạc, đường hoàng, nghiêm túc, trách nhiệm, nên cũng đã làm theo. Còn các anh chị sinh viên khi bước chân vào giảng đường đã thấy ngay viễn cảnh mái ấm gia đình hạnh phúc cá nhân qua hình ảnh các giáo sư thành danh trong học vị, nghề nghiệp, sự nghiệp, gia đình nên cũng đã học hành miệt mài hơn, tư cách công dân đĩnh đạc, tự tin, đường hoàng, nghiêm túc, trách nhiệm, nhắm đến học vị, nghề nghiệp, sự nghiệp, mái ắm gia đình, hạnh phúc cá nhân. Ai cũng sợ bị gọi là trẻ con hỉ mũi chưa sạch hay tuổi teen còn sống bám gia đình chưa thuộc đẳng cấp trưởng thành. Không ai dừng lại. Ai cũng muốn chứng tỏ ta ở cấp cao hơn. Một giai đoạn của đời người khi đến chỉ mang ý nghĩa là mặt đất dưới chân một vận động viên đang khom người sẵn sàng tì xuống để rướn lên lao tới trước khi nghe tiếng súng trọng tài, và cũng là thời gian chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo, chứ bản thân giai đoạn không là để sống cho một trải nghiệm xuyên suốt số lượng năm tháng cơ học mà người ta gán cho mỗi giai đoạn của đời người (thí dụ như tuổi teen là từ 13 đến 19). Vận động viên nhìn mặt đất tự hào mình đang giữa sân vận động hoành tráng cấp quốc tế và đứng yên sau tiếng súng lịnh vĩnh viễn chôn vùi tên tuổi cùng đẳng cấp vận động viên. Người ở tuổi teen nhìn mặt đất tự hào mình là teen vui chơi giữa cuộc đời hoa lệ và đứng yên vĩnh viễn chôn vùi hai chữ trưởng thành.

Cuộc sống đích thực của người khỏe mạnh và lành lặn là vậy: luôn lao tới trước, không ngưng nghĩ. Một hài nhi không bao giờ biết nhìn chính mình rồi phán bằng tiếng Việt hay tiếng Anh hay một thứ tiếng nào khác: “Ta đang ở lứa tuổi thuộc thủa nằm nôi” (babyhood), còn một đứa bé chạy nhảy bị Mẹ Cha mắng rầy luôn cự lại Mẹ Cha: “Con có phải con nít đâu!”, ý phủ nhận thời thơ ấu (childhood). Khi vào tuổi “teen” thì hướng tới tình yêu nam nữ mộng mơ của các anh chị trưởng thành nên học tập và học đòi tề chỉnh, đĩnh đạc như “người lớn”, đường hoàng, nghiêm túc, và vì vậy trước đây chúng tôi thường thấy mình và bạn bè mình toàn là những “cặp tình nhân” thật dễ thương tuy học lớp 9 nhưng lịch sự, chững chạc, với “cậu” ở nhà thường lén lấy dao cạo của Bố miệt mài cạo lớp lông măng quanh mép vì nghe đồn nếu thấy mùi dao kéo là lông măng sẽ biến thành ria đen sậm rậm, còn “cô” thì không chịu mặc áo yếm lót bên trong áo dài vì trông như con nít mà đòi Mẹ phải cho mặc thêm nịt ngực độn dưới yếm lót để chứng tỏ mình đã nhú ngực hẵn hoi như các chị 11, 12. Lớn trong hình thể . Lớn trong lời ăn tiếng nói lịch sự, không ồn ào chốn đông người. Lớn trong cung cách đường bệ ăn mặc chỉnh chu. Lớn trong chuẩn bị cho tương lai, kiểu “Bốn năm nửa lấy tú tài xong mình sẽ vào Văn Khoa theo ngành Triết hay Luật”. Chấp nhận danh “ông cụ non” chứ dãy đành đạch nếu bị gọi là “trẻ con” hay “còn con nít”. Vì rằng thời trước nữ sinh trung học hay quan tâm đến người nhớn khác phái.

Thế nhưng đó là chuyện của những ngày bước em thênh thang và anh lặng lẽ theo hoài (Phạm Thiên Thư: Ngày Xưa Hoàng Thị). Ngày nay, hãy đến gần một nơi có tiết thể dục của học sinh trung học để nghe những âm thanh và cuồng nộ (William Faulkner: The Sound and the Fury) của Thầy nói những gì Thầy cần nói bất kể học sinh có nghe hay không, học sinh nam nữ ai cũng nói cùng lúc bất kể có ai nghe hay không, thậm chí nói lớn tiếng để lấn át tiếng nói người khác, la lối, cười to, xô đẩy, ghẹo phá, đánh mạnh vào vai hay lưng nhau, chạy tuột dép, ngã sóng soài, như trẻ con chưa ở tuổi đến trường (infanthood). Và cũng ngày nay, hãy thử vào một trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh để thấy nhiều sinh viên dáng người nhỏ thó dù thời ăn bo bo đã là chuyện của phim truyện cổ trang, gầy gò, ồn ào, thích tham gia phong trào văn nghệ, thường xuyên tập dợt ca hát hay diễn kịch diễu hề vui chơi, thi đua sắc đẹp thời trang và hội diễn, ít ai thèm nghiên cứu khóa luận khoa học có liên quan, còn khi đi tìm nơi thực tập thì mở miệng những lời không sao chiếm được cảm tình người nghe: “Em học Anh Văn Thương Mại. Có chỗ nào cho em tới thực tập không? Mấy chỗ có mua bán với nước ngoài đó, để em vô dịch hợp đồng và tập phiên dịch đàm phán, để em làm báo cáo tiếng Anh về cho Thầy chấm điểm. Có thì giúp. Không thì thôi. Em không muốn nghe giải thích hay tranh luận”; hoặc “Em học Quản Trị Kinh Doanh. Có chỗ nào cho em tới thực tập quản trị không để em làm báo cáo về cho Cô chấm điểm. Có thì giúp. Không thì thôi. Em không muốn nghe giải thích hay tranh luận.” Một sự chững lại đầy tai hại như hậu quả của truyền thông quảng cáo bán hàng tập trung về “tuổi teen”, nói quá nhiều về tuổi teen. Khi người ta bị níu lại, bị hét to vào mặt “Này, em đang ở tuổi teen, có nhiều đồ chơi cho em lắm nè, tuổi em đẹp hết sức, đáng yêu hết sức, teen là số một đó em”, người ta xem như đã mất cảnh giác hoặc tự nguyện rời xa tình trạng khỏe mạnh và lành lặn, để cái teen ấy đeo dính suốt đời, dù có đậu vào đại học, có cưới vợ lấy chồng, có sinh con đẻ cái, có công ăn việc làm, và thậm chí có tuổi có tác.

Theo lẽ thường, chỉ lúc ở giai đoạn thứ 7 tức lão niên, người ta do sức mõi hơi tàn, mắt mờ chân yếu, đầu óc bớt minh mẫn, huyết áp thêm trầm trọng, có khi sẽ hay ngồi yên một chỗ, đầu cúi gầm do sức nặng thời gian, chỉ còn nhìn thấy khoảnh đất nhỏ dưới chân có dán nhãn “tuổi già” mà nổi bật trên đó là ngón chân cái to hơn nên dễ nhìn thấy hơn, người ta ngậm ngùi nhận ra mình đang ở tuổi già. Vậy mà nay ở giai đoạn teen, người ta đã nhận ra mình đang ở tuổi teen. Và khi đã cúi gằm mặt xuống nhìn khoảnh đất nhỏ dưới chân có dán nhãn “tuổi teen”, người ta sẽ dừng lại hẳn, không còn có thể ngước lên để nhìn xa và thấy xa. Và ngày càng có nhiều hơn những người xử sự như teen dù đã qua khỏi tuổi teen.

Người ta chỉ hồi tưởng lại thời thơ ấu. Người ta chi nhớ lại thời trưởng thành. Người ta viết hồi k‎ý về những năm tháng ở tuổi trung niên. Thậm chí có người còn nói khi đến tuổi bảy mươi xưa nay hiếm vẫn phủ nhận sự tồn tại của hai chữ “nghĩ hưu” trong quyển tự điển đời mình, biến toàn bộ bảy giai đoạn của đời người mà bài sonnet của Shakespeare có thể liệt kê trở nên chưa bao giờ có thật. Không ai cảm nhận mình đang ở giai đoạn nào, vì lúc còn bé luôn chối bỏ sự thật mình còn bé, còn lúc trưởng thành lại vùi đầu vào sự nghiệp và những tính toan. Những giai đoạn chỉ tồn tại khi đã qua đi. Chỉ có tuổi già là có thể tồn tại trong thời hiện tại. Quảng cáo hàng hóa đã chứng tỏ sức mạnh dữ dội của nó trong uốn gảy tự nhiên, xóa sạch quá khứ, khóa cổng tương lai, tạo nên lớp thứ ba mang “hội chứng teen” mà biểu hiện đặc thù là tửng tửng, vui vẻ, vô tâm, vô tư, biết mình là teen, trung tâm của vũ trụ vui thú. Khi có đủ thứ vui chơi từ màu son môi cho teen cho đến cả Hoa Hậu Tuổi Teen, người ta cần chi phải nghĩ đến tuổi trưởng thành và trách nhiệm công dân. Cứ thế, lâu lâu vài tin tức tình hình này nọ ở Phụ Sản đủ cho thấy hội chứng teen đã biến teen thành giai đoạn cuối cùng của cả đời người của không ít người teen (teenagers).

Lẽ ra tuổi teen nên tiếp tục như đã chưa bao giờ có thật trong tâm tưởng và nhận thức của con người.

Hoàng Hữu Phước, Thạc sĩ Kinh Doanh Quốc Tế
Theo emotino

Sao mà dài thế này :H... ngắn gọn thôi chứ.... teen bây giờ chứ đâu phải mấy ông cụ hồi xưa đâu.. đôi khi chúng ta cũng phải chấp nhận theo thời đại thôi..đồng ý là có những mặt không đẹp nhưng cũng có 1 số mang đậm nét đẹp của tuổi teen bây giờ đó... ví dụ như thời trang chẳng hạn..

Mấy bác thấy thời trang hiện nay sao.. có đẹp hơn trước kia nhiều ko.. và rôi thời trang nó moden quá thế là trở thành cái chướng mắt của những người lớn tuổi bây giờ...teen bây giờ ít có người phân biệt được cái xấu, cái tốt.. chủ yếu thích là làm... thích là hành động.. chứ ko chín chắn như những giới trẻ từ 1975, tuy 1975 giới trẻ có vẻ ít hiểu biết hơn teen bây giờ nhưng họ có ý chí và nghị lực, suy nghĩ của họ thì rất là thâm sâu... còn teen bây giờ có cha mẹ nưng chiều, chăm sóc quá mức nên đâm ra không chịu suy nghĩ....