Diễn đàn của chúng ta cũng có không ít hơn 1 lần bàn về nhân tài, cách sử dụng nhân tài. Tôi xin đưa lên đây bài viết của anh Hoàng Hữu Phước để mọi người tham khảo thêm và cũng để những ai tự cho mình là nhân tài hãy nhìn lại mình một chút.

Hỡi Ơi Hai Tiếng Nhân Tài

Gần đây có rất rất nhiều bàn luận về nhân tài sau khi có một dự thảo luật về thuế thu nhập của người đi du học và giới hạn thời gian được phép ở nước ngoài sau khi du học. Tôi thấy đã có sự nhập nhằng không chuẩn xác khi chữ nhân tài được đem ra …"phản biện" một chủ trương hay chính sách cực kỳ giản đơn của nhà nước.

Trước hết, cần nói rõ là một dự thảo luôn là một dự thảo, tức chất chứa trong nó những điều cần phải bàn thêm, nhiều hạt sạn, hay những điều nên loại bỏ hoặc thêm vào. Việc đóng thuế thì là chuyện hoàn toàn đúng, cực kỳ đúng, vĩnh viễn đúng trên toàn hành tinh này đối với bất kỳ công dân nào cho bất kỳ đất nước nào của họ, chứ nào phải đâu chuyện lạ. Còn chuyện đề nghị mọi du học sinh trở về nước trong ba năm làm việc ở nước ngoài thì đúng là phải bàn lại vì l‎ý không thông; song đây cũng là chuyện mang tựa đề giống như của một vở hài kịch của William Shakespeare – Much Ado about Nothing, tức Chuyện Không Có Gì Mà Ầm Ỉ. Cứ thảo luận phải trở về sau nào 5 năm, 10 năm, hay 60 năm làm việc ở nước ngoài, cũng chẳng chết một “nhân tài” nào vì đã có “nhân tài” nào đâu? Việc có một bằng cấp hay học vị không tự động biến một người trở thành “nhà trí thức”. Việc là tiến sĩ vật l‎ý học không tự động gán cho một người cái danh nhà bác học. Việc có bằng tiến sĩ Anh Văn không tự động đem lại cho người sở hữu văn bằng khả năng hùng biện tiếng Anh hay viết nổi một bài thơ, một truyện ngắn tiếng Anh.

Khi nói nhiều đến du học sinh tự túc rồi bàn quá nhiều về vấn đề “nhân tài”, phải chăng người ta muốn tự động hóa một quy trình hoàn hảo: muốn là nhân tài, hãy lo đủ tiền đi du học, không cần biết học có xong không, mà có học xong thì có dùng được điều đã học không, mà có dùng được thì ở cấp độ nào – lấy bằng dược sĩ về mở phạc-ma-xi hay thành nhà nghiên cứu vaccine vĩ đại tiêu diệt Ebola hay SARS. Thêm vào đó, vấn đề “nhân tài” được đặt ra khi nói về những du học sinh, phải chăng hàm nghĩa học trong nước thì chẳng thể thành “nhân tài”, và các trường đại học trong nước chất lượng có vấn đề hay sao?

Ai đó đã có câu thâm thúy: nhân tài như lá mùa thu, ‎ý nói nước ta có khối nhân tài, nhưng đồng thời còn ‎hàm nghĩa lá có trưởng thành rời khỏi thân cây thì cũng ở đâu đó gần với cội nguồn – tất nhiên trừ phi có mưa gió bão bùng biến cố như hồng thủy New Orleans. Và cần tách bạch một điều thâm thúy trong từ ngữ Tiếng Việt – và chỉ có mỗi trong Tiếng Việt: “người giỏi” hay “người có tài cao” là bất kỳ ai giỏi và có tài cao, nhưng “nhân tài” chỉ được dùng để gọi “người giỏi” hay “người có tài cao” nào thực sự đã có cống hiến nổi bật cho chính đất nước Việt Nam. Anh hãy đi du học, hãy trở thành nhân viên kiệt xuất của Cơ Quan Nghiên Cứu Không Gian NASA của Hoa Kỳ, thuận thì mua, vừa thì bán, hưởng lương cao ngất rồi đóng thuế gần sạch bách cho Hoa Kỳ, nhưng chỉ khi nào anh về Việt Nam thành người hữu dụng thực sự ở quê nhà, lịch sử ngày sau của Việt Nam mới có thể gọi anh là “nhân tài” theo đúng ngữ nghĩa Tiếng Việt. Ai đó đã phỏng vấn anh, và anh trả lời chắc nịch rằng anh đi du học bằng tiền của anh, nếu bắt anh đóng thuế thì không có tác dụng khuyến khích nhân tài – nghĩa là anh đã cho rằng anh là nhân tài ngay khi có đủ tiền đi du học – hay xin được học bổng, và nếu anh về liệu Nhà Nước có tạo điều kiện tìm việc làm cho anh không. Lời nói của kẻ không màng đến nhục quốc thể vì trước khi bước chân ra nước ngoài phải biết thuế là nghĩa vụ thiêng liêng mà dân chúng các quốc gia tiên tiến cực kỳ xem trọng, và là lời nói của người lạc hậu vì làm gì có chuyện đòi hỏi Nhà Nước phải có nghĩa vụ tìm việc cho anh nếu muốn anh về sau ba năm làm việc ở nước ngoài? Những năm chiến tranh, bao người đã nằm xuống hy sinh đến nay vẫn chưa tìm được dù chỉ một lóng xương để bố mẹ anh được sống và sinh ra anh. Nhiều năm kể từ sau chiến tranh, có nhiều người như tôi làm với nước ngoài nhưng hưởng lương nước trong để những đứa bé như anh được hưởng chăm sóc y tế miễn phí, bố mẹ anh được đi xe máy với giá xăng bao cấp, xài điện nước giá bèo. Và nay anh chưa ra khỏi Việt Nam đã cho rằng đồng tiền anh đem đi du học lớn lắm sao, đồng tiền anh có thể kiếm được ở nước ngoài nhiều lắm sao, và những kẻ như chúng tôi chờ đợi mõi mòn và thèm thuồng ba đồng bạc cắc tiền thuế Nhà Nước có thể sẽ thu được từ anh hay sao mà anh cằn nhằn là thuế không khuyến khích anh, một nhân tài tự phong của nước Việt?

Sống mà không biết mình mang nợ quốc gia, mang nợ dân tộc, mang nợ tiền nhân, mang nợ hậu thế, mang nợ chính cuộc đời, thì nào phải cung cách của một nhân tài.


Hoàng Hữu Phước, Thạc-sĩ Kinh-doanh Quốc-tế
Theo emotino

Bài viết hay quá, qua đây chúng ta hãy nhìn nhận lại mình, hãy thận trọng khi nhận xét về bản thân, uh! bạn là người tài thật, nhưng bạn đã làm gì, cống hiến gì chưa?

Theo tôi “nhân tài” là những người có trí tuệ, thể chất và hiệu quả làm việc vượt hơn hẳn những người khác và có những đóng góp đáng kể cho lĩnh vực mà họ tham gia, còn cần phải có một yếu tố nữa: Sự tự nguyện đóng góp. Và tôi đặc biệt nhấn mạnh đến sự tự nguyện, bất kể khó khăn hay thất bại cũng vẫn kiên trì, khao khát cống hiến. Lòng tự nguyện đóng vai trò giống như cái “đức”, một phẩm chất mà nhân tài cần có. Thật là lạ khi trong khái niệm “tài” lại có “đức”! Nhưng Bác Hồ đã từng nói “Có tài mà không đức thì là kẻ vô dụng, có đức mà không tài thì làm việc gì cũng khó”.