Mấy ngày hôm nay ngoài quê mưa gió dữ quá,tự nhiên thấy nhớ nhà kinh khủng,nhớ những ngày trời mưa lạnh buốt,nhớ những lần đi xay bột đúc bánh xèo,bị trợt té bột bôi trắng cả lối đi,và nhớ...nhớ nhiều lắm!

Image resized (Original file: 601x464)

Nhắc lại bánh xèo, tự nhiên người cứ lâng lâng, như ngay trước mặt có rổ bánh bốc hơi, đĩa bàn to rau sống, bánh tráng, chén nước mắm ớt tỏi thơm lừng và tiếng xèo xèo từ phía nhà bếp rộn ràng, ấm cúng...

Nó dân dã, thú vị ở chỗ ai cũng có thể đúc được bánh xèo. Bởi nguyên liệu chủ yếu chỉ có thịt heo và bột gạo. Nếu khá hơn, người ta còn cho vài con tôm với ít giá, ít nấm mối vào bánh hoặc thịt vịt tơ băm thật nhỏ, xào sơ với hành mỡ, phải nói... hết ý!

"Bánh xèo có lát thịt heo
Cho thêm cọng giá chèo bèo con tôm"


Không biết từ đâu khi rục rịch đúc bánh xèo là các chú nhóc cứ xướng lên câu ấy như cổ vũ thêm sự vui mừng đến hết cốt của món bánh này...

Mùi thơm bánh xèo có sức lan xa, quyến rũ lạ thường. Cách nhau một hai nhà, vẫn nghe thơm và theo lệ tục, bao giờ người ta cũng biếu cho nhau năm mười chiếc gọi là "ăn lấy thảo"...

Nhưng bánh xèo mà ngon nhất, vui nhất phải là bánh xèo vào dịp rằm tháng mười. Ngày ấy gần như ai cũng đúc bánh, trước để cúng, sau con cháu được vui vẻ một bữa, bởi:

"Rằm tháng giêng ai siêng thì quải (cúng)
Rằm tháng bảy kẻ quải người không
Rằm tháng mười, mười người đều quải".

Có lẽ "di chúc" đó mà rằm tháng mười ở Quảng Ngãi, nhất là ở nông thôn, hầu như ít nhiều, ai ai cũng cúng và cố nhiên ngày này không ai biếu ai, chỉ khi gặp bữa thì mời luôn cho vui vì "mười người mười quải" mà!

Đúc bánh xèo tốn rất nhiều công. Nhà có chừng 7, 8 người thì phải hai người thường xuyên túc trực bếp từ sáng đến xế chiều, mệt bở hơi tai, nhưng người nào cũng cảm thấy vui sướng.


Sau khi ăn đã no nê, ít ra cũng còn bánh cho sáng ngày sau ăn tiếp... bởi lần làm lần khó mà.

Người ta đúc bánh xèo rộ vào dịp tháng Mười, có lẽ lúc đó đang mùa mưa gió, công việc đồng sáng có phần rảnh rỗi. Hơn nữa, sau một năm làm lụng vất vả mà mạnh giỏi, có được bát cơm ăn còn nghĩ đến "ơn trời mưa nắng phải thì"... nên việc tốn kém, chẳng mấy khi người ta tính đến.

Còn thường ngày thì các quán ở thành phố Quảng Ngãi, dọc đường Nguyễn Nghiêm, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Trần Hưng Đạo... đặc biệt, chợ Quảng Ngãi có tới hàng chục quán bánh xèo. Bánh ở các quán cũng thơm ngon, hấp dẫn, nhưng ai cũng tin bánh nhà mình đúc ngon hơn cả.

Công bằng mà nói, đúng như vậy! Chỉ riêng bột gạo lúa mới thôi, thì không dễ các quán lúc nào cũng có. Lại nữa, tôm đồng tươi, thịt nạc heo cỏ, nấm mối... là những thứ hiếm, chỉ có ở ngày mùa, đúng vào dịp công việc cấy hái đã đâu vào đấy, trời vừa se lạnh, lại ngày rằm... nên ngoài cái vui, cái ngon còn là kỷ niệm từ rất sâu xa của một dấu ấn cổ truyền mà mọi người còn giữ được...

Nguồn baoquangngai.com.vn

Bạn Sơn thân mến, bài viết của bạn rất hay. Có lẽ trong tâm thức những người con QN ai ai cũng còn lưu giữ những ký ức về bánh xèo trong mùa mưa lũ tháng Mười.
Có một đặc trưng nữa mà bạn chưa nhắc đến là vào mùa tháng Mười lại có một loài nấm rất lạ mọc lên: nấm "chăn chắt" (viết đúng cách phát âm QN nhưng ko rõ có đúng chính tả chăng!) loài nấm này thường mọc trên những gò đất cao, mọc xen với cỏ, thân nấm nhỏ hơn nấm rơm nhiều. Cứ mỗi lần có ai đó trong xóm phát hiện có nấm chăn chắt mọc thì nhà nhà đi hái, xong về đúc bánh xèo. Ngoài vị ngọt của con tôm, vị ngọt nấm lại càng làm cho món bánh xèo thêm phần hấp dẫn hơn.
Mùa mưa miền Trung kéo dài từ tháng Tám, tháng Chín đến tháng Mười thì những đụn rạ phơi ngoài mưa gió bắt đầu sinh ra nấm rơm, cây nấm rơm thì to hơn nên phải chẻ nhỏ ra, đem đúc bánh xèo thì cũng ngon hết sẩy!
Một điều tôi không đồng tình với bạn là ở chổ bột gạo, gạo chọn xay để đúc bánh xèo không bao giờ là gạo lúa mới! vì nó dẻo và làm cho bề mặt bánh xèo bị "lì" đi,(nói theo cách ngoài quê là: bánh "không xê" vì vậy phải đổi lấy gạo lúa cũ, nhựa gạo sẽ ít lại, bề mặt bánh mới xốp hơn, cho phép hơi nước thoát ra tạo nên nhiều lổ trông như "mặt rỗ ổ ong" vậy, bánh mới ngon.
Tôi nói vậy không biết có đúng không hỡ hai nàng phụ bếp chuyên trách? Đúng sai gì xin hai nàng cho ý kiến nhé!
rất mong!
Huu Hien

Phan Sơn thân! bạn viết hay lắm, nhưng hơi tiếc ở hình minh họa đó. Bánh xèo như thế chưa phải đúng nghĩa bánh xèo ngoài mình đâu. Phải là bánh mềm, bánh đều tay, rau sống đã làm sẵn, mắm ớt tỏi chứ không có đồ chua kèm theo như trong này. he he

Trời ơi !! ở đây mà coi mấy cái bánh xèo đó thèm muốn chết luôn đó ... Trong này tôi thềm quá ra mua bánh xèo miền Tây , 10 nghàn 1 cái .. ăn gì mà mỡ với giá không àh,,, tìm mãi ra 1 chỗ bánh xèo Quảng Ngãi nhưng lúc tìm ra thì hết tiền túi... thế có khổ không